Persberichten

Clinic: De taal van het paard
Laat paard eigen persoonlijkheid ontwikkelen
PUTTEN - In de Manege van het Hippisch Verband Putten aan de Halvinkhuizerweg vond afgelopen donderdag een clinic plaats over ‘De taal van het paard’. De clinic, waarvoor zelfs mensen uit het zuiden van het land naar Putten toe gekomen waren, werd gegeven door Carola van Berckel .
door Linda Bouwman-Hutten.
Van de zevenentwintig jaar dat Van Berckel met paarden werkt is ze al weer vierentwintig jaar instructrice en de laatste acht jaar verdiept ze zich in het bijzonder in de natuurlijke omgang met paarden. Leer de taal van je paard en alles gaat een stuk gemakkelijker, immers wij kunnen ons veel beter in hun belevingswereld inpassen, dan zij in die van ons. Het is ook heel belangrijk om daarbij rustig en evenwichtig in te blijven, schreeuwen heeft alleen maar een negatieve invloed op je paard.

Leer de taal van je paard Als eerste viervoeter werd de achtjarige Milano door eigenaresse Tess in de ring gelaten en Van Berckel begon heel subtiel contact te maken met deze, een beetje onzekere, pony. Hierbij maakte ze gebruik van een lang touw en een bal. De bedoeling is hierbij om je als leider van de kudde te gaan gedragen, de pony moest voor haar aan de gang gaan. Al snel was er contact en kon ze Milano naar haar hand zetten. Hierna was het de beurt aan Tess om het geleerde in de praktijk uit te voeren. Aanvankelijk giechelig en onzeker, naderhand een stuk zekerder kreeg Tess in de gaten dat het helemaal niet zo moeilijk is als het in het begin leek, sterker nog, het is best heel erg leuk om zo met je pony om te gaan en met hem te spelen. Van Berckel gebruikte hierbij de nodige humor en liet zich zelfs door Tess longeren, om te laten zien hoe belangrijk lichaamshouding is in de omgang met paarden.
Heer van stand Hierna volgde een jong paard, Willemein van eigenaresse Rianne. Deze tweejarige dame straalde veel meer zelfvertrouwen uit en reageerde ook heel anders op haar omgeving en op Van Berckel. Haar belangstelling ging uit naar iedereen en alles in en om de ring, vooral een fotocamera trok haar belangstelling. Van Berckel legde uit dat met een jong paard de training heel rustig opgebouwd moet worden, zet het dier vooral niet onder druk en dan komt de rest vanzelf. Na een poosje kreeg Willemein voldoende belangstelling voor Van Berckel en liet ze zich de juiste richting opsturen.

Tot slot verscheen een ‘heer van stand’, de veertienjarige Taco onder begeleiding van Renate in de ring. Dit Friese paard zet graag iedereen naar zijn hand en weet dat zijn houding imponeert en dat probeert hij zo veel mogelijk uit te buiten. Het was een mooi gezicht om hem zo stoer door de bak te zien lopen maar na een poosje liet ook hij zich paaien door Van Berckel. Ook Renate mocht het geleerde in praktijk brengen en dat is met zoveel belangstellenden eromheen toch echt niet gemakkelijk.

Na afloop was er in kantine gelegenheid tot vragen stellen en kreeg iedereen de boodschap mee om respect voor je paard te hebben. Motiveren door te spelen en niet commanderen, laat een paard zijn eigen persoonlijkheid ontwikkelen.

Unieke kinderlessen met paarden in Amersfoort.

Op een hele natuurlijke manier worden de kinderen stap voor stap in contact gebracht met het wezen van het paard. Ze leren via aanraking, verzorging en massage van de pony hoe een paard reageert en de kleinste signalen van de taal van het paard interpreteren.
Door deze uitgebreide kennismaking groeit het vertrouwen van het kind met de pony en daarmee ook het zelfvertrouwen van het kind.
Elke les wordt er uitgebreid aandacht besteed aan een van de zintuigen van het kind om ook telkens via een andere ingang het paard te leren, zien, voelen etc. Zo wordt het kind op een speelse manier de taal van het paard bijgebracht. Vervolgens beginnen de lessen met grondwerk, wat het kind leert om via hun lichaamstaal te communiceren met de pony.
De paardentaal gaat voor het grootste gedeelte via lichaamstaal en hele subtiele bewegingen van het kind kunnen al een grote verandering teweeg brengen bij de pony.
Na deze introductie periode die voor elk kind individueel afgestemd wordt, werk ik langzaam toe naar het rijden, wat ook op een natuurlijke manier gebeurd, zonder hulpmiddelen en vanuit de bewustwording van je eigen lichaam en in eerste instantie op de blote rug van het paard.
De lessen worden gegeven door Carola van Berckel, instructrice, gedragsdeskundige voor paarden en begeleider van de interactie tussen mens en paard.

Carola van Berckel geeft cursus natuurlijk paardrijden
'HET GAAT OM HARMONIE TUSSEN RUITER EN PAARD'

Zoals Lucky Luke op Jolly Jumper zit. Zo ontspannen. Zo natuurlijk ook.
De stripheld en zijn paard vormen de perfecte twee-eenheid. Carola van Berckel geeft grif toe dat die twee haar cursus natuurlijk paardrijden niet hoeven te volgen. Maar er zijn nog zoveel ruiters en amazones bij wie de harmonie met hun paard verre van optimaal is.

Natuurlijk paardrijden, dat klinkt als: zonder zadel op een knol galopperen en sturen met de manen van het beest. Dat kan, maar het gaat bij de cursus om meer. Je verdiepen in je relatie met het paard bij voorbeeld.
Dat houdt in: werken aan de verbetering van je fysieke houding op het paard. Als jouw sturende bewegingen vloeiend overlopen in de natuurlijke bewegingen van het paard, zal het rijden een stuk plezieriger zijn, voor mens en paard.
Ruiters en amazones moeten zich daarom ook bewuster verplaatsen in de gedachtenwereld van hun viervoeter, zegt Carola. Samenwerking tussen mens en paard is gebaseerd op wederzijds vertrouwen. Zowel lichamelijk als geestelijk. Als de ruiter vol stress op zijn paard klimt, neemt dat paard een deel van die stress over. Dat heeft invloed op het rijden.
Carola komt het volgende week zaterdag en die zaterdag daarna, 24 januari, allemaal persoonlijk uitleggen in Velserbroek, bij Stal Kneppers aan de Hofgeesterweg. In haar folder staat: Wil je je paard en jezelf laten profiteren van je eigen natuurlijke vermogens? Ben je geinteresseerd in een verdere verdieping en uitbreiding van je eigen rij-kunst? Heb je het gevoel dat je paard je niet goed begrijpt? Maak je steeds meer gebruik van hulpmiddelen als zweep en sporen? Dan is de introductiecursus iets voor jou.
Bij de cursus, met veel aandacht voor het evenwicht en de zit van de ruiter, maakt Carola gebruik van onder meer video-opnames. Opdat de cursisten - springruiters, dressuur-amazones, beginnende paardrijdsters - met eigen ogen zien wat ze fout doen. Andere accenten zijn de ademhaling, die aangepast moet worden aan die van het paard en ... harde ogen.
Ze ziet de vragende blik en zegt: Harde ogen, daarmee bedoel ik ruiters die gefixeerd naar een punt kijken. Die gespannen op het paard zitten. Ruiters met harde ogen botsen in de manege-bak vaker tegen anderen op. Wist je dat?
Je moet leren rijden met zachte ogen, want dan zit je ontspannen en kun je ook genieten van de omgeving waarin je rijdt.
Natuurlijk paardrijden is ontstaan uit verschillende bestaande methodes en een aantal oefeningen die Carola door haar jarenlange ervaring met paarden zelf heeft ontwikkeld. Ik ben 35 en zit al 24 jaar in de paarden, zegt ze. Ik ben er steeds verder ingegroeid, heb me er ook steeds meer in verdiept.
Paarden, ze vindt die beesten zo ontzettend boeiend. Het paard is een therapeutisch wezen. Hij spiegelt zich aan de eigenaar. Wanneer jij last van je schouder hebt, breng je die spanning over naar het paard die op zijn beurt minder soepel gaat lopen.'
Het paard doorziet de ruiter, weet Carola. Als iemand zich voordoet als een gevierde bink, zich als een macho gedraagt, geloof me, een paard voelt dat, die kijkt daar dwars doorheen. Honden zijn trouw, loyaal en onderdanig aan hun baas. Een paard niet. Als je telkens kaarsrecht en met strakke rechte schouders op je paard afstapt, kom je dominant over. Je kunt er donder op zeggen, dat-ie een keer de confrontatie met je aangaat om uit te maken wie de sterkste is.
Je naar het paard toe onderdanig opstellen, is ook fout, weet Carola.
Bij voorbeeld als je naast het paard ter hoogte van zijn schouder gaat staan. Een veulentje staat ook op die plaats. Het paard voelt zich dan de baas, met alle mogelijke gevolgen. Waar het om gaat is, dat mens en paard geestelijk en fysiek bij elkaar moeten passen. Je kunt een topruiter hebben en een top-paard en toch klikt het op de ene of andere manier niet tussen die twee.
Maar is een paard dan geen beest dat moet luisteren naar bevelen en zich dient te schikken naar wat zijn berijder verlangt? Carola schrikt: O nee. Zo makkelijk kun je het niet stellen. Je inleven in zijn gedachtenwereld, respect tonen, vertrouwen opbouwen, het is van zo'n groot belang.
Het valt Carola op dat in maneges haast geen tijd is om het paard te leren kennen. Want tijd is geld he. 't Is d'r op klimmen en rijden. Belachelijk eigenlijk. Een beginnende ruiter of amazone zou eerst eens rustig op een stilstaand paard moeten zitten. Om aan elkaar te wennen. Ik pleit er ook voor dat beginnende ruiters eerst een theoriebewijs halen alvorens ze op een paard mogen zitten. Je ziet wel eens op braderieen dat een kind zo hupsakee op een
paard wordt gezet en dat die twee, al dan niet onder begeleiding, een rondje gaan wandelen. Waanzin.
Carola, public relations medewerkster van professie. Maar de paarden, die zijn haar lust en haar leven. Ze komt oorspronkelijk uit Santpoort. Het ligt in haar bedoeling om binnen enige tijd te verhuizen naar de Velserbroek. Maar voorlopig woont ze nog in Delfgauw, in een boerderij met een dertigtal paardenstallen.
Als vrijwilligster traint ze paarden die daar geboren zijn en verkocht zullen worden. Ik geef ze een stevige basis mee zodat ze geen cultuurschok ondergaan als ze plotseling in een omgeving terecht komen waar de paarden bij voorbeeld elke dag getraind worden.
Wie denkt dat de cursus van Carola leidt tot topruiters op toppaarden is aan het verkeerde adres. Ik ga bij de oefeningen uit van het paard. Wat voor een karakter heeft-ie, hoe zit zijn gevoelsleven in elkaar? Doet-ie zich zielig voor, of is het juist een praatjesmaker? Ik weet het, mijn werk speelt zich af in een schemergebied, op de rand van het therapeutische. Maar als
cursisten na afloop zeggen dat ze een betere band met hun paard hebben gekregen, ja, dan weet ik dat mijn werk niet voor niets is geweest.
De cursus natuurlijk paardrijden is georganiseerd door landelijke rij-vereniging De Hofgeestruiters, telefoon 023-5 271 093.

1998, HAARLEMS DAGBLAD

De andere benadering
Redeneren vanuit het paard

Op het moment dat u dit leest, staat het leeuwendeel van de in training
zijnde paarden verveeld vanuit hun boxen over een staldeur uit te kijken. De
dagelijkse portie beweging bestaat voor hen uit trainingsarbeid, weidegang
of enig geslenter in een stapmolen. Het ene paard komt in dit opzicht wat
beter aan zijn trekken dan de andere. Voor een intelligent wezen dat een
paard is, een dier dat al 10.000 jaar een intieme relatie met de mens
onderhoudt, ligt het gevaar van stress, sleur of verveling constant op de
loer. Voor wat zich werkelijk afspeelt tussen de oren van onze viervoeters
bestaat binnen onze sporttak nauwelijks belangstelling. Wanneer de
verzorging en medische begeleiding optimaal zijn en desondanks prestaties in
de koers uitblijven, wordt veelal een reden gezocht in mogelijke fysieke
problemen, een andere trainingsaanpak of een wijziging in harnachement.
Kortom, de bekende zoektocht naar de oorzaak van die mindere prestatie. Je
wordt dan al snel voor zweverig versleten wanneer je zonder blikken of
blozen beweert dat het teleurstellende resultaat in de betreffende race
misschien wel toe te schrijven was aan psychische oorzaken. Carola van
Berckel is gedragsdeskundige en gediplomeerd natuurgeneeskundig werker van
paarden. Zij verbaast zich er juist over waarom er niet eerder aandacht
wordt geschonken aan de gemoedstoestand van een paard. Carola ziet liever
een natuurlijke omgang met paarden. In de Giganten-special: de andere
benadering.

Door Douwe Frerichs
Noem het een gave, Carola van Berckel vindt het allemaal niet zo
uniek. “Toen ik klein was, praatte ik al met dieren. Ik vond dat de
gewoonste zaak van de wereld en dacht dat iedereen dat deed. Totdat ik
ontdekte dat men mij eigenlijk maar vreemd vond”, zegt de geboren
Oosterbeekse. Het decor van ons gesprek is de kantine van entrainement Hugo
Langeweg. Carola heeft 30 jaar ervaring met paarden, maar draf- en
rensport is een voor haar nog onontgonnen gebied. Haar ontmoeting met de
drafsport vond plaats via haar schoonvader de heer Knulst. “Mijn schoonvader
is in een ver verleden mede-eigenaar geweest van Stal Marshall. Hij was
eigenaar van destijds goede paarden als Meadow Frank en Maestro Cavaljos.
Hij vroeg me onlangs of ik eens naar een draver wilde kijken die niet zo
presteerde als men van hem verwachtte. Met hem ben ik daarna regelmatig naar
de koers geweest en ben zodoende steeds meer ingewijd in dit wereldje. We
zijn inmiddels ook naar de Boko-veiling geweest waar hij een jaarling heeft
gekocht, die we samen hebben uitgezocht. Hij keek naar de bloedlijnen en ik
naar het karakter, de persoonlijkheid en het type en de gevoelens die ik bij
de paarden kreeg.”
De eerste indrukken heeft Carola inmiddels verwerkt. “Ik heb nog geen
compleet beeld van de draf- en rensport kunnen vormen. De tendens die ik zie
is dat er veelal vanuit de trainer, de eigenaar of het wedstrijdschema
geredeneerd en gehandeld wordt en dat het paard daar slechts een kleine rol
in speelt. Mijns inziens draait het om het paard en om de samenwerking
tussen het paard en de trainer, pikeur en verzorger. Sommige paarden
presteren beter wanneer je ze bijvoorbeeld slechts 10 keer per jaar de baan
op stuurt dan wanneer ze om de week of elke drie weken moeten lopen. Juist
dit samenspel en de afstemming met het paard kan tot meer optimale
prestaties leiden. Ik vergelijk de training en de wedstrijd vaak met die van
topsporters. Topatleten bijvoorbeeld worden meer en meer mentaal gecoached
omdat op dat niveau van presteren, de mentaal-emotionele staat van de
atleet, naast zijn talenten, het cruciale verschil bepaalt tussen verliezen
en winnen. Die benadering mis ik, voor zover ik dit nu kan bekijken, in de
draf- en rensport. Voor mij staat een respectvolle omgang met het paard
voorop, geredeneerd vanuit de belevingswereld van het paard. Wat ik echter
veelal zie is dat er vanuit de belevingswereld van de mens met het paard
wordt omgegaan. Daarin zit een essentieel verschil.”

Carola maakte inmiddels kennis met een aantal trainers. Ze bezocht de
stallen van Hugo Langeweg, Arnold Mollema en was in Frankrijk te gast bij
Jan Kruithof. Inmiddels heeft ze op Stal Langeweg een ‘patiënt’ onder
behandeling, de Giganten-deelnemer Liverman Hanover. Carola heeft de
5-jarige Amerikaan dit seizoen op de voet gevolgd en heeft een geheel eigen
visie op het presteren van de Lindy Lane-zoon. We begeven ons naar zijn box
waar de behandeling zal plaatsvinden.
Liverman staat er wat onrustig bij als Carola zich bij hem meldt. Ze
begroet de hengst liefkozend. “Ik werk het liefst op een plaats waar een
paard zich goed voelt. Dat is veelal niet de eigen box van het paard, dat is
namelijk zijn eigen plek en dat respecteer ik. Liverman geeft echter aan dat
het voor hem oke is en daarom kan de behandeling hier plaatsvinden.” Ze
praat met hem en gelijktijdig masseert ze de forse hengst over zijn rug en
langs zijn bilspieren. Ze maakt verbinding met de hengst, tuned als het ware
op zijn golflengte in waarbij ze de gave heeft om te luisteren naar wat het
dier haar te zeggen heeft. Liverman lijkt het als prettig te ervaren en dan
doelen we niet eens op de enorme erectie die tijdens de sessie verschijnt en
even later weer verdwijnt. Tja, daar ben je hengst voor. Ze merkt op dat er
nog een spierprobleem aanwezig is.
Tijdens de behandeling is het lichamelijk contact intens. Ze aait zijn neus
en masseert zijn mond. Het paard geniet er zichtbaar van.

Carola komt tijdens de behandeling veel te weten. Ze vraagt aan
verzorgster Jessica Langeweg of tijdens de laatste buitenlandse trip alles
goed in verlopen. Jessica vertelt dat de hengst in Zweden heeft verstapt bij
het uitladen. Carola pakt haar tas waarin enkele uit Brazilië afkomstige
kristallen en edelstenen zitten. Deze balanceren de energiebanen waardoor er
aanwezige blokkades worden opgeheven. Liverman lijkt mee te kijken. “Ik laat
hem altijd zelf een steen uitkiezen”, legt ze uit. “Het paard geeft zelf aan
waar hij behoefte aan heeft.” Even later wrijft ze een grote kristal over de
rug van het paard. Het effect is verbazingwekkend. “Let op, hij gaat zich nu
ontstressen”, geeft Carola aan. Binnen een minuut staat de hengst te
kauwen en te gapen. “Dat zijn twee tekenen van ontspanning. Hij voelt zich
lekker”, zegt ze.
Hugo Langeweg staat als trainer met beide benen op de grond. De ‘andere
benadering’ zegt hem niet veel. Toch stelde ook de nuchtere Langeweg vast
dat Carola op een speciale wijze met dieren omgaat. “Ik zag direct dat ze
heel goed met paarden kon omgaan. Het was duidelijk zichtbaar dat er contact
was.” Een ander gehoor vindt Carola bij Livermans mede-eigenaar Aad van
Schie. De Rotterdammer tobde zelf jaren met een chronische ontsteking aan de
bronchiën en liep vele ziekenhuizen af. Uiteindelijk belandde Van Schie ook
in het alternatieve circuit. Een om de hals te dragen amuletje blijkt het
beste medicijn tegen de kwaal. Ook de andere eigenaren, Janus en diens zoon
John van Nierop, hebben belangstelling voor de therapie. “Ze heeft denk ik
wel bewezen dat ze een toegevoegde waarde voor het paard heeft”, zegt John
die doelt op de recordrace van Liverman eerder dit jaar op Duindigt. Na een
intensieve behandeling van Carola liep de hengst eindelijk als vanouds en
bleef hij met een tijd van 1.12,8 slechts een fractie boven het baanrecord
van de Wassenaarse baan. Dat het daarna in het buitenland minder naar wens
verliep, schrijft Carola onder meer toe aan heimwee. “Lange reizen kan hij
nog niet goed aan. Hij raakt daardoor in de stress. Ik ben Jessica aan het
leren hoe ze hem op buitenlandse trips kan leren ontspannen. Tijdens mijn
behandeling geef ik zoveel mogelijk informatie door aan de verzorger zodat
die een groot deel van de behandeling over kan nemen”, legt ze uit.”
Carola heeft een geheel eigen visie op het tot dusver niet optimaal
presteren van de dure hengst. “Liverman is een heel gevoelig paard en heeft
de tendens om wat zwaarmoedig te zijn. Het is een hengst met hele bijzondere
kwali